गणपती अथर्वशीर्ष: अर्थ, फायदे, महत्त्व आणि वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
गणपती अथर्वशीर्ष हे भगवान गणेशांना समर्पित एक अत्यंत पवित्र वैदिक स्तोत्र आहे. हे अथर्ववेदाचा भाग मानले जाते आणि हिंदू धर्मात विशेष श्रद्धेने पठण केले जाते. या स्तोत्रात भगवान गणेश यांना सर्वोच्च ब्रह्म, ज्ञानाचे स्वरूप आणि संपूर्ण सृष्टीचे अधिष्ठाता म्हणून वर्णन केले आहे.
गणपती अथर्वशीर्षाचे नियमित पठण केल्याने जीवनातील अडथळे दूर होतात, बुद्धी आणि एकाग्रता वाढते, मानसिक शांती मिळते आणि यश प्राप्त होते असे मानले जाते. नवीन कार्याची सुरुवात, शिक्षण, व्यवसाय आणि आध्यात्मिक साधनेसाठी हे स्तोत्र विशेष महत्त्वाचे मानले जाते.
Ganpati Atharvashirsha in Marathi Lyrics
गणपती अथर्वशीर्ष मराठी अर्थासह
ॐ नमस्ते गणपतये ॥
त्वमेव प्रत्यक्षं तत्त्वमसि ।
त्वमेव केवलं कर्ताऽसि ।
त्वमेव केवलं धर्ताऽसि ।
त्वमेव केवलं हर्ताऽसि ।
त्वमेव सर्वं खल्विदं ब्रह्मासि ।
त्वं साक्षादात्माऽसि नित्यम् ॥
श्री गणपतीला माझा नमस्कार असो. हे गणेशा, तूच एक प्रत्यक्ष दिसणारे ब्रह्म तत्व आहेस. तूच एक या सृष्टीचा निर्माणकर्ता आहेस. तूच एक ही सृष्टी धारण करणारा आहेस. तूच एक या सृष्टीचा संहार करणारा आहेस. खरोखर या सृष्टीतील सकल व्यापक ब्रह्मही तूच आहेस. तूच प्रत्यक्ष अविनाशी आत्मस्वरूप आहेस.
ऋतं वच्मि । सत्यं वच्मि ॥
मी खरं बोलत आहे. मी सत्य बोलत आहे.
अव त्वं माम् । अव वक्तारम्।
अव श्रोतारम्। अव दातारम्।
अव धातारम्। अवानूचानमव शिष्यम्।
अव पश्चात्तात्। अव पुरस्त्तात्।
अवोत्तरात्तात् । अव दक्षिणात्तात्।
अव चोर्ध्वात्तात्। अवाधरात्तात्।
सर्वतो मां पाहि पाहि समन्तात् ॥
तुम्ही माझे आहात, माझे रक्षण करा, माझ्या आवाजाचे रक्षण करा. जे माझे ऐकतात त्यांचे रक्षण करा जो मला देतो त्याचे रक्षण करा, जो मला धारण करतो त्याचे रक्षण करा. वेद, उपनिषदे आणि त्याचे वाचक यांचे रक्षण करा, तसेच त्यांच्याकडून ज्ञान घेणार्या शिष्यांचे रक्षण करा. पूर्व, पश्चिम, उत्तर आणि दक्षिण या चारही
त्वं वाङ्मयस्त्वं चिन्मय:।
त्वमानंदमयस्त्वं ब्रह्ममय:।
त्वं सच्चिदानंदा द्वितीयोऽसि।
त्वं प्रत्यक्षं ब्रह्मासि।
त्वं ज्ञानमयो विज्ञानमयोऽसि ॥
तुम्हीच वाम आहात, तुम्हीच चिन्मय आहात, तुम्हीच आनंद ब्रह्म ज्ञानी आहात, तुम्हीच सच्चिदानंद आहात, अद्वितीय रूप आहात, तुम्हीच प्रकट कर्ता आहात, तुम्हीच ब्रह्म आहात, तुम्हीच ज्ञानविज्ञानाचा दाता आहात.
सर्वं जगदिदं त्वत्तो जायते॥
सर्वं जगदिदं त्वत्तस्तिष्ठति॥
सर्वं जगदिदं त्वयि लयमेष्यति॥
सर्वं जगदिदं त्वयि प्रत्येति॥
त्वं भूमिरापोऽनलोऽनिलो नभः॥
त्वं चत्वारि वाक्पदानि ॥
हे संपूर्ण जगत् तुझ्यापासून उत्पन्न होते. हे संपूर्ण जगत् तुझ्यामुळेच सुरक्षित राहते. हे संपूर्ण जगत् तुझ्यातच लय पावते. सर्व जग तुझ्यातच प्रतीत होते. तूच भूमि, जल, अग्नि आणि आकाश आहेस. वाणीच्या चार पदांमध्ये (परा, पश्यन्ती, मध्यमा आणि वैखरी) तूच आहेस.
त्वं गुणत्रयातीतः त्वमवस्थात्रयातीतः॥
त्वं देहत्रयातीतः ॥ त्वं कालत्रयातीतः॥
त्वं मूलाधारस्थितोऽसि नित्यम्॥
त्वं शक्तित्रयात्मकः॥
त्वां योगिनो ध्यायंति नित्यं॥
त्वं ब्रह्मा त्वं विष्णुस्त्वं रुद्रस्त्वं
इन्द्रस्त्वं अग्निस्त्वं वायुस्त्वं सूर्यस्त्वं चंद्रमास्त्वं
ब्रह्मभूर्भुवःस्वरोम्॥
प्रभू तुम्ही सत्त्व, रज आणि तम या तीन गुणांपेक्षा वेगळे आहात. तुम्ही तीन वेळा भूतकाळ, भविष्यकाळ आणि वर्तमान याहून भिन्न आहात. तिन्ही देहांपासून वेगळे आहात, तुम्ही जीवनाच्या मूळ पायावर वसलेले आहात. तुमच्यामध्ये धर्म, उत्साह आणि मानसिक या तीन शक्ती व्याप्त आहेत. योगी आणि महागुरू फक्त तुमचेच ध्यान करतात. तुम्ही ब्रह्मा, विष्णू, रुद्र, इंद्र, अग्नि, वायू, सूर्य, चंद्र आहात. तुमच्यात सगुण, सगुण आणि निर्गुण यांचा समावेश आहेस.
गणादि पूर्वमुच्चार्य वर्णादि तदनंतरम्॥
अनुस्वारः परतरः ॥ अर्धेन्दुलसितम् ॥
तारेण ऋद्धम्॥ एतत्तव मनुस्वरूपम् ॥
गकारः पूर्वरूपम्॥ अकारो मध्यमरूपम् ॥
अनुस्वारश्चान्त्यरूपम्॥ बिन्दुरुत्तररूपम् ॥
नादः संधानम्॥ संहितासंधिः ॥
सैषा गणेशविद्या॥ गणकऋषिः ॥
निचृद्गायत्रीच्छंदः॥ गणपतिर्देवता ॥
ॐ गं गणपतये नमः॥
गण’ या शब्दातील पहिले अक्षर ‘ग’ उच्चारल्यानंतर, अक्षराच्या सुरुवातीचा भाग, म्हणजेच ‘अ’ उच्चारा. त्यानंतर अनुस्वर, म्हणजेच ‘म’ उच्चारा आणि मग त्याला अर्धचंद्राकृती काढा. अशाप्रकारे, जेव्हा ‘गण’ हा मंत्र ओंकाराने रोखला जातो, तेव्हा तुमचा बीजमंत्र “ओम गम” होतो. ‘ग’ हे पहिले रूप आहे, ‘अ’ हे मधले रूप आहे आणि अनुस्वर हे शेवटचे रूप आहे. बिंदू हे उत्तर म्हणजेच वरचे रूप आहे. नादसंधान होते, आणि हे सर्व मिळून “ओम गण” हे रूप तयार होते. याला गणेश विद्या म्हणतात, गणक हे त्याचे ऋषी आहेत, निचृद्-गायत्री हा त्याचा श्लोक आहे, गणपती ही त्याची देवता आहे, आणि तो महामंत्र आहे “ओम गण गणपतये नमः”.
एकदंताय विद्महे ।
वक्रतुण्डाय धीमहि।
तन्नो दन्तिः प्रचोदयात्
आपण एकदंत जाणतो; चला वक्रतुंडाचे ध्यान करूया. ती दंती म्हणजेच गजानन आम्हांला जागरण देवो. या मंत्राला गणेश गायत्री म्हणतात.
एकदंतं चतुर्हस्तं पाशमंकुशधारिणम्।
रदं च वरदं हस्तैर्ब्रिभ्राणं मूषकध्वजम्।
रक्तं लंबोदरं शूर्पकर्णकं रक्तवाससम्।
रक्तगंधानुलिप्तांगं रक्तपुष्पै: सुपुजितम्।
भक्तानुकंपिनं देवं जगत्कारणमच्युतम्।
आविर्भूतं च सृष्टयादौ प्रकृतेः पुरुषात्परम्।
एवं ध्यायति यो नित्यं स योगी योगिनां वर:
भगवान एकदंत, ज्यांना भगवान गणेश म्हणूनही ओळखले जाते, त्यांना चार हात असून त्यांच्या हातात फास, अंकुश, अभय आणि वरदानाची मुद्रा आहे. त्यांच्या ध्वजावर उंदराचे चिन्ह असून, त्यांचा रंग लालसर आणि शरीर लांब आहे. त्यांचे कान सर्पाच्या कानांइतके मोठे आहेत. ते लाल रंगाचे वस्त्र परिधान करतात, त्यांच्या शरीरावर लाल चंदनाचा लेप असतो आणि लाल फुलांनी त्यांची पूजा केली जाते.तो आपल्या भक्तांप्रति करुणाशील, विश्वाचे कारण आणि शाश्वत आहे. जो निसर्ग आणि मानवाच्या पलीकडे असलेल्या, सृष्टीच्या आरंभी प्रकट झालेल्या श्री गणेशाचे ध्यान करतो, तो सर्व योग्यांमध्ये श्रेष्ठ आहे.
नमो व्रातपतये।
नमो गणपतये।
नम: प्रमथपतये।
नमस्तेऽस्तु लंबोदरायैकदंताय।
विघ्ननाशिने शिवसुताय।
श्री वरदमूर्तये नमो नमः
व्रतपतीला माझा नमस्कार. गणपतीला नमस्कार. प्रथम पती म्हणजेच भगवान शिवाच्या कुळाच्या प्रमुखाला नमस्कार. भगवान शिव आणि श्री वरदमूर्ती यांचे पुत्र, लंबोदर एकदंत यांना नमस्कार.
Ganpati Atharvashirsha in Hindi Lyrics PDF
Ganapati Atharvashirsha In English Lyrics PDF
Ganpati Atharvashirsha in Marathi Lyrics PDF
Ganpati Atharvashirsha in Gujarati Lyrics PDF
Ganpati Atharvashirsha in Bangla Lyrics PDF
गणपती अथर्वशीर्षाविषयी वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
१. गणपती अथर्वशीर्ष म्हणजे काय?
गणपती अथर्वशीर्ष हे भगवान गणेशांची स्तुती करणारे एक पवित्र वैदिक स्तोत्र आहे. यात गणेशांना सर्वोच्च सत्य आणि विश्वचेतनेचे स्वरूप मानले आहे.
२. गणपती अथर्वशीर्षाचा अर्थ काय आहे?
या स्तोत्रात भगवान गणेश हे सृष्टीचे निर्माणकर्ता, पालनकर्ता आणि संहारकर्ता आहेत असे वर्णन केले आहे. ते प्रत्येक जीवामध्ये आणि संपूर्ण विश्वात वास करतात असे सांगितले जाते.
३. गणपती अथर्वशीर्ष पठणाचे फायदे काय आहेत?
नियमित पठण केल्याने पुढील लाभ मिळतात असे मानले जाते:
- जीवनातील अडथळे दूर होतात
- बुद्धिमत्ता आणि एकाग्रता वाढते
- शिक्षण आणि करिअरमध्ये यश मिळते
- मानसिक शांतता प्राप्त होते
- आत्मविश्वास वाढतो
- सुख, समृद्धी आणि सौभाग्य प्राप्त होते
४. गणपती अथर्वशीर्ष कधी म्हणावे?
हे स्तोत्र दररोज सकाळी स्नानानंतर म्हणणे शुभ मानले जाते. तसेच परीक्षा, व्यवसायाची सुरुवात, नवीन काम किंवा महत्त्वाच्या प्रसंगांपूर्वीही याचे पठण केले जाते.
५. गणपती अथर्वशीर्षाचे महत्त्व काय आहे?
हे भगवान गणेशांचे सर्वात प्रभावी स्तोत्रांपैकी एक मानले जाते. हे केवळ भक्तीच नव्हे तर आध्यात्मिक ज्ञान देखील प्रदान करते.
६. गणपती अथर्वशीर्षात कोणत्या देवतेची उपासना केली जाते?
या स्तोत्रात भगवान गणेशांची उपासना केली जाते. त्यांना गणपती, विनायक, सिद्धिविनायक आणि विघ्नहर्ता म्हणूनही ओळखले जाते.
७. गणपती अथर्वशीर्ष पठणावेळी कोणते नैवेद्य अर्पण केले जातात?
सामान्यतः पुढील अर्पण केले जातात:
- दुर्वा
- लाल फुले
- मोदक
- नारळ
- फळे
- धूप आणि दीप
८. गणपती अथर्वशीर्ष कोण म्हणू शकतो?
वय, लिंग किंवा सामाजिक पार्श्वभूमी यांची अट नसून कोणतीही व्यक्ती श्रद्धेने हे स्तोत्र म्हणू शकते.
९. नवशिके लोक गणपती अथर्वशीर्ष म्हणू शकतात का?
होय. नवशिके प्रथम ऐकून शिकू शकतात आणि नंतर योग्य उच्चारांसह पठण करू शकतात. श्रद्धा आणि भक्ती सर्वात महत्त्वाची मानली जाते.
१०. कोणत्या विशेष प्रसंगी गणपती अथर्वशीर्ष म्हणतात?
हे स्तोत्र विशेषतः पुढील प्रसंगी म्हणतात:
- गणेश चतुर्थी
- संकष्टी चतुर्थी
- विनायक चतुर्थी
- गृहप्रवेश
- नवीन व्यवसायाची सुरुवात
- शैक्षणिक उपक्रम
- धार्मिक आणि कौटुंबिक समारंभ
११. गणपती अथर्वशीर्ष किती वेळा म्हणावे?
अनेक भक्त दररोज एकदा पठण करतात. विशेष पूजांमध्ये ११, २१ किंवा १०८ वेळा पठण करण्याची परंपरा आहे.
१२. विद्यार्थ्यांसाठी गणपती अथर्वशीर्ष उपयुक्त आहे का?
होय. विद्यार्थी ज्ञान, स्मरणशक्ती, एकाग्रता आणि परीक्षेतील यशासाठी याचे पठण करतात.
१३. गणपती अथर्वशीर्ष घरी म्हणता येते का?
होय. हे घरातील देवघरात, मंदिरात किंवा कौटुंबिक पूजेच्या वेळी म्हणता येते.
१४. गणपती अथर्वशीर्षाचे आध्यात्मिक महत्त्व काय आहे?
हे स्तोत्र शिकवते की भगवान गणेश हे केवळ एक देवता नसून परम सत्य आणि चैतन्याचे प्रतीक आहेत. हे आत्मज्ञान आणि आध्यात्मिक प्रगतीसाठी मार्गदर्शन करते.
१५. महत्त्वाच्या कामापूर्वी गणपती अथर्वशीर्ष का म्हणतात?
भगवान गणेश हे विघ्नहर्ता म्हणून ओळखले जातात. त्यामुळे कोणतेही महत्त्वाचे कार्य सुरू करण्यापूर्वी त्यांच्या आशीर्वादासाठी हे स्तोत्र म्हणतात, जेणेकरून कार्य यशस्वीरीत्या पूर्ण होईल.
Download Ganpati Atharvashirsha in Marathi MP3
Download Ganpati Atharvashirsha in Marathi PDF
खाली क्लिक करून तुम्ही गणपती अथर्वशीर्ष PDF स्वरूपात मोफत डाउनलोड करू शकता किंवा त्याची प्रिंटही काढू शकता.
= window.adsbygoogle || []).push({});
